Voltaire ve Aydınlanma

Voltaire'in, XVIII. yüzyılın bu büyük Fransız düşünür ve yazarının; "Söylediklerinizin hiçbirinde sizinle aynı düşüncede değilim; ancak, onları söyleme hakkınızı ölünceye değin savunacağım." cümlesiyle anılan o Aydınlanma çağının öncüsünün çok boyutlu eserinden günümüze kalan mesaj, mücadeledir. Başta inanç ve fikir özgürlüğü olmak üzere, özgürlükler için mücadele; akıl, adalet, insan hakları ve hoşgörü için mücadele; karanlıkçılığa, bağnazlığa ve yobazlığa karşı mücadele! Bu sonuncular için, "Alçağı eziniz!" diye haykırıyordu. Bugün de süren bu kavgaya, kalemini kahkahayla da silahlandırarak ilk keskin ivmesini kazandıran odur. Bir "davaya bağlı" aydın tipinin ilk örneği de o!Zola'ların, France'ların, Sartre'ların öncüsü... Voltaire'i unutursak, özgürlüklerimize layık olamayız. Paul Valéry, ondan söz ederken, "Voltaire yaşıyor, Voltaire devam ediyor, alabildiğine günceldir o" diyordu yarım yüzyıl önce. Günümüzde daha da geçerlidir bu değerlendirme. Çünkü "alçak" daha da pervasız günümüzde.